1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişiklikleri, 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
Düzenlemeler; yapay zekâ kullanılan reklamlar, sosyal medya iş birlikleri, hedefli reklamcılık, tüketici değerlendirmeleri, indirim iletişimleri ve çevresel beyanlar gibi dijital reklamcılığın önemli alanlarında yeni kurallar getiriyor.
Markalar açısından artık yalnızca reklamın ne söylediği değil; nasıl üretildiği, kime gösterildiği, hangi kanıta dayandığı ve reklam niteliğinin tüketiciye nasıl açıklandığı da önem taşıyor.
Yapay zekâ kullanılan reklamlarda şeffaflık
Bir reklamda yapay zekâ veya başka bir yazılımın, tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyebilecek şekilde kullanılması durumunda bu kullanımın açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir biçimde belirtilmesi gerekiyor.
İnsandan ayırt edilmesi güç dijital karakterlerin reklamlarda kullanılması da bu kapsamda değerlendiriliyor.
Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ teknolojileriyle oluşturulan dijital kopyası; o kişi gerçekte bir ürün veya hizmeti kullanmış, deneyimlemiş ya da tavsiye etmiş gibi gösterilemez.
Bu düzenleme, reklam hazırlığında kullanılan her yapay zekâ aracının otomatik olarak açıklanması gerektiği anlamına gelmiyor. Kullanımın reklamın sunumu, tüketici algısı ve ekonomik karar üzerindeki etkisi değerlendirilmelidir. Sınırda kalan uygulamaların yayın öncesinde hukuk uzmanlarıyla incelenmesi uygun olacaktır.
Markaların özellikle şu alanları kontrol etmesi gerekir:
- Yapay zekâ ile oluşturulan veya önemli ölçüde değiştirilen görseller
- Sentetik sesler ve dijital sunucular
- Gerçek kişilere benzeyen yapay karakterler
- Yapay zekâ ile oluşturulan ürün deneyimleri ve tavsiyeler
- Gerçek bir kişinin dijital kopyasının kullanıldığı içerikler
Influencer ve içerik üreticisi iş birlikleri
Bir içerik üreticisinin ücret, ücretsiz ürün, indirim, davet, sponsorluk veya başka bir menfaat karşılığında paylaşım yapması durumunda, içeriğin reklam niteliği tüketici tarafından ilk bakışta anlaşılmalıdır.
Paylaşımda görünür biçimde “Reklam” veya “Tanıtım” ifadesine ve reklamverenin adına ya da ticaret unvanına yer verilmelidir.
Açıklamalar:
- Kolay okunabilir büyüklükte olmalı
- Arka plan ve diğer metinlerden ayırt edilebilmeli
- Tüketicinin ekranı kaydırmasını gerektirmemeli
- Diğer etiket ve açıklamalardan önce gösterilmeli
- Birden fazla paylaşıma yayılan içeriklerin her birinde bulunmalı
- Video, hikâye, canlı yayın ve sesli içeriklerde tekrarlanmalı
Platformların “ücretli ortaklık” gibi araçları destekleyici olarak kullanılabilir. Ancak reklam niteliğinin tüketici tarafından açıkça anlaşılmasını sağlayacak görünür açıklamalar ayrıca kontrol edilmelidir.
Hedefli reklamcılıkta bilgilendirme
Tüketicilerin çevrimiçi davranışları, geçmiş tercihleri, konumları, demografik bilgileri veya benzeri kişisel verileri analiz edilerek reklam gösterilen uygulamalarda daha fazla şeffaflık gerekiyor.
Kapsama giren hedefli reklam uygulamalarında tüketiciye:
- Reklamın neden gösterildiği
- Hangi hedefleme kriterlerinin kullanıldığı
- Bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceği
hakkında doğrudan ve kolay erişilebilir bilgi sunulmalıdır.
Çocuk olduğu bilinen veya çocuk olduğunun makul olarak anlaşılması gereken kişilere, kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılamaz.
Tüketici yorumları ve UGC kullanımı
Tüketici değerlendirmeleri, müşteri yorumları ve kullanıcı tarafından oluşturulan içerikler markalar için güçlü güven unsurlarıdır. Ancak yeni düzenleme, bu içeriklerin doğrulanabilir olmasını daha önemli hâle getiriyor.
Satın alma sürecinin doğrulanamadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri reklamlarda kullanılmamalıdır. Sahte yorum üretilemez, satın alınamaz veya tüketiciyi yanıltacak şekilde öne çıkarılamaz.
Markaların yorum ve müşteri hikâyesi kullanmadan önce şu noktaları doğrulaması gerekir:
- Gerçek bir satın alma veya hizmet deneyimi bulunuyor mu?
- Yorumun sahibinden gerekli kullanım izni alındı mı?
- İddialar sonuç verileriyle desteklenebiliyor mu?
- İçerik yalnızca olumlu yorumları gösterecek şekilde manipüle ediliyor mu?
- Kullanılan yorumun özgün metni ve kaynağı korunuyor mu?
Şikâyet platformlarında satıcı veya sağlayıcıya cevap vermesi için tanınan süre de 72 saatten 48 saate indirilmiştir.
İndirimli satış reklamları
Mal satışlarına ilişkin indirim reklamlarında, indirimin başlangıcından önceki 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat dikkate alınır.
Hizmetlere ve çabuk bozulabilen ürünlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan hemen önce uygulanan fiyat esas alınır.
Bir ürün veya hizmet farklı satış kanallarında farklı fiyatlarla sunuluyorsa, indirim hesabı yalnızca reklamın yayımlandığı satış kanalındaki fiyat üzerinden yapılmalıdır.
Sadakat programları, paket teklifler ve belirli şartlara bağlı kampanyalar da kapsamlarına göre indirimli satış reklamı kurallarına tabi olabilir.
Çevresel iddialar kanıtlanabilir olmalı
“Çevre dostu”, “yeşil”, “sürdürülebilir” veya “doğaya duyarlı” gibi genel ifadeler, açıklama ve kanıt olmadan kullanılmamalıdır.
Çevresel beyanlarda:
- İddianın ürünün hangi bölümüne veya sürecine ilişkin olduğu belirtilmeli
- Kullanılan sertifika ve onaylar doğrulanmalı
- Ölçüm ve değerlendirme yöntemi açıklanmalı
- Tüketici ayrıntılı bilgiye kolayca ulaşabilmeli
Çevresel iddiaların belirsiz veya ürünün tamamını kapsıyormuş gibi sunulması tüketiciyi yanıltabilir.
Yayın öncesi kontrol listesi
Bir reklam veya içerik yayınlanmadan önce şu sorular yanıtlanmalıdır:
- Yapay zekâ, sentetik ses veya dijital karakter kullanıldı mı?
- Gerçek bir kişinin dijital benzerliği bulunuyor mu?
- İçerik üreticisi herhangi bir menfaat elde etti mi?
- Reklam açıklaması ilk bakışta görülebiliyor mu?
- Hedefleme kriterleri tüketiciye açıklanabiliyor mu?
- Kullanılan müşteri yorumları doğrulanmış mı?
- Fiyat ve indirim iddiaları doğru döneme ve satış kanalına dayanıyor mu?
- Çevresel, akademik veya performansa dayalı iddialar belgelenebiliyor mu?
- İçerik için gerekli iş ve kullanım izinleri alınmış mı?
Yeni dönem, şeffaflık açıklamalarını yayın aşamasında eklenen küçük bir not olmaktan çıkarıyor. Bu kontrollerin içerik brieflerine, creator sözleşmelerine, onay süreçlerine ve kampanya raporlamasına en baştan dahil edilmesi gerekiyor.
Doğru yaklaşım; yapay zekâ ve içerik üreticilerini daha az kullanmak değil, kullanılan yöntemleri şeffaf, doğrulanabilir ve tüketiciyi yanıltmayacak şekilde yönetmektir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya mevzuata uyum garantisi değildir. Uygulamalar, güncel mevzuat ve somut kampanya koşulları doğrultusunda hukuk uzmanları tarafından değerlendirilmelidir.
Kaynaklar: Resmî Gazete · Ticaret Bakanlığı
